همشهری آنلاین – آرش نهاوندی: بر اساس یافتههای یک مطالعه جدید، احتمال بروز علائم اولیه زوال عقل طی یک دوره پنجساله در سالمندانِ دارای سلامت شناختی که سطح بالایی از یک نشانگر زیستی به نام p-tau۲۱۷ در خون خود داشتند، حدود ۳۸ درصد بیشتر برآورد شد. این خطر در بازه زمانی ۱۰ ساله ۷۸ درصد بیشتر شده بود، هرچند دادههای مربوط به این دوره از استحکام کمتری برخوردار بودند.
به گزارش سی ان ان، ریچل باکلی، نویسنده اصلی این پژوهش و دانشیار عصبشناسی در دانشکده پزشکی هاروارد در این باره توضیح میدهد:آنچه این یافتهها به ما میگوید این است که واقعا میتوانیم در آینده از آزمایشهای خون p-tau۲۱۷ برای درک خطر ابتلای هر فرد به اختلال شناختی استفاده کنیم.
بهطور سنتی، تشخیص آلزایمر مستلزم روشهای پرهزینه و تهاجمی مانند «پت اسکن» یا نمونهبرداری از مایع نخاعی بود. با این حال، به گفته باکلی، آزمایشهای خونی که سطح پروتئین p-tau۲۱۷ را اندازهگیری میکنند، «پیشبینیکنندهی قوی» تجمع پلاکهای چسبناک بتا-آمیلوئید در مغز هستند.
پلاکهای آمیلوئیدی که موجب التهاب و اختلال در ارتباط میان نورونها میشوند، میتوانند دههها پیش از بروز کاهش حافظه یا افت تواناییهای شناختی حتی زمانی که افراد در دهه ۳۰ یا ۴۰ زندگی خود هستند در مغز انباشته شوند.
بیشتر بخوانید:
- یادگیری زبانهای خارجی میتواند مغز شما را جوانتر کند
- آلزایمر با همین چند قدم روزانه سمتتان نمیآید
با افزایش سطح بتا-آمیلوئید در مغز، کلافهای پروتئینی موسوم به «تاو» (tau) در درون سلولهای مغزی شروع به تجمع میکنند و موجب فروپاشی و مرگ نورونها میشوند. این کلافها میتوانند حتی بدون حضور آمیلوئید نیز انباشته شوند.
باکلی میگوید: همه افراد دارای سطوح بالای آمیلوئید لزوما دچار زوال عقل نمیشوند؛ درست همانطور که وجود پروتئین «تاو» (tau) در مغز، لزوما به معنای بروز اختلال شناختی در مراحل بعدی زندگی نیست.
او میافزاید: با این حال، اگر مراحل اولیه تجمع تاو با سطوح بسیار بالای آمیلوئید همراه شود، به نظر میرسد آمیلوئید همان جرقهای باشد که آتش گسترش بیماری در سراسر مغز را شعلهور میکند. تصور ما این است که آزمایش p-tau۲۱۷ میتواند لحظه آغاز این آتشسوزی گسترده ناشی از آمیلوئید را به ما نشان دهد.
انجام چنین آزمایشهایی برای افراد دارای سلامت شناختی توصیه نمیشود، اما متخصصان میتوانند آنها را برای افرادی که علائم اختلال شناختی خفیف یا زوال عقل (دمانس) پیشرفتهتر دارند، به کار گیرند.
باکلی، که علاوه بر این در «موسسه علوم اعصاب ماس جنرال بریگهام» در بوستون به تحقیق درباره اختلالات حافظه میپردازد، میگوید: : امید آن میرود که روزی آزمایشهای p-tau۲۱۷ نیز همچون آزمایشهایی عمل کنند که خطر ابتلا به دیابت یا سکته قلبی را با آن میسنجند؛ با این تفاوت که این آزمایش، خطر ابتلا به بیماری آلزایمر و زوال عقل را ارزیابی خواهد کرد.
نظر شما